Yves Klein. Infinitely, Indefinitely Blue. 

Mavi, mavi, mavi.

Maviyi hissedebilirsiniz, mavi olabilirsiniz, maviyi duyabilirsiniz, mavinin içinde oyalanabilirsiniz. Çok az renk sanatın bu kadar farklı alanında bu kadar yer kaplar. Mavi, görsel sınırlarını çoktan aşmış bir renk. Adı her yerde karşımıza çıkıyor: filmlerde, şarkılarda, gündelik konuşmada (‘I feel blue’)… Çok az renk insan kültüründe bu kadar derin bir yer edinmiştir.

Sinemada mavi çoğu zaman deliliğin ağırlığını ya da insanın kendini kaybetmesinin neredeyse tek çare gibi göründüğü bir tür hüznü taşır. Pierrot le Fou ya da Betty Blue’da mavi, atmosferde dolaşan sessiz bir duygusal alt ton gibidir. Krzysztof Kieślowski’nin Three Colours üçlemesinde ise Blue, yasın görsel diline dönüşür; yoğun bir kederi ve kaybın karmaşık, insanı yönsüz bırakan hissini simgeler.

Müzikte ise mavi, dinginliğin içine karışmış bir özlem gibidir. İçinde her zaman hafif bir melankoli notası taşır. The Doors’un Blue Sunday’ini ya da George Gershwin’in Rhapsody in Blue’sunu düşünün. Mavi sadece görülen bir şey değil, aynı zamanda duyulan bir şey.

Doğal olarak pek çok sanatçı bu renge çekilmiştir. Picasso’nun bugün “Mavi Dönem” olarak bildiğimiz dönemi, yalnızlığı ve yoksulluğu yankılayan soğuk tonlarla dolu tuvalleriyle bunun en bilinen örneklerinden biridir. Ama Yves Klein bu takıntıyı herkesten daha da ileri taşımış. O sadece maviyi resmetmedi. Kendi mavisini yarattı.

Klein, o kadar yoğun bir pigment geliştirdi ki 1960 yılında bunu International Klein Blue (IKB) adıyla patentledi. Bu mavi neredeyse madde ötesinde bir renkti, bir yere uygulanmadan bile parlayan bir renk. Sanki yüzeyi doldurmak yerine, ait olduğu objeyi veya süjeyi içine çekiyordu.

Mavi zaten çalışmalarında yoğunlukla kullanmayı sevdiği bir renkti, ancak IKB ile birlikte doğrudan eserin kendisine dönüştü. Klein, tamamen bu ultramarin alanla kaplı monokrom tuvaller üretmeye başladı ve resmi temsilden bütünüyle arındırdı.

Takıntısı kısa sürede tuvalin ötesine geçti. Anthropometries adı verilen performanslarında modellerin bedenlerini mavi pigmentle kaplıyor ve onları büyük kağıt yüzeylere bastırmaya, kaydırmaya ve yaslamaya yönlendiriyordu. Böylece bedenleri aynı anda hem fırça hem de heykel haline geliyor, hareketlerinin hayaletimsi izlerini geride bırakıyordu.

Bazı anlarda ise mavi ses üzerinden ortaya çıkıyordu. Monotone-Silence Symphony adlı eserinde tek bir nota yirmi dakika boyunca sürdürülür, ardından yirmi dakika süren mutlak bir sessizlik gelir. Klein burada da aynı fikrin peşindeydi: dikkat dağıtıcı her şeyden arındırılmış saf bir duyum. Tıpkı IKB gibi.

Bazen takıntı icada dönüşür. Ve bazen icat, sanata.